Komodo, het rijk van de draken

 
Het Indonesische eiland Komodo ligt tussen Soembawa en Timor die bij vele nog uit de schooltijd bekend zijn. Dit is het leefgebied van de reuzen-varanen, de meest bijzondere diersoorten ter wereld.

Bepaald geen lieverdjes, maar met enige voorzichtigheid kan men monsters van dichtbij observeren. Maar het eiland is ook een paradijs voor snorkelen en duiken, want heeft een kleurrijke en exotische onderwaterwereld.

Koudbloedige reptielen
Komodo is een betrekkelijk klein, droog en bergachtig eiland tussen Soembawa en Flores in het Indonesische Nusa Tenggara, het gebied van de Kleine Soenda-eilanden. Het heeft sinds 1980, samen met de eilanden Padar en Rinca, de status van nationaal park en staat sinds 1986 op de werelderfgoedlijst van de UNESCO. Het beschikt over een zeer gevarieerde kustlijn met veel baaien en inhammen, per eiland één nederzetting met een totale bevolking van ca. 3500 mensen.

Hun voorouders waren immigranten van andere eilanden of gevangenen die naar dit afgelegen oord verbannen werden. Overigens kunnen de bewoners nauwelijks hun dorp uit, want Komodo is het rijk van de draken, plaatselijk bekend als ora (mond) en biawat raksasa (reuzenvaraan), de naar schatting ruim 2500 exemplaren van Varanus komodoensis die op het eiland leven. Overigens komen ze ook voor op de buureilanden Rinca en Padar en op de uiterste westpunt van Flores.

Komodo-varanen zijn de grootste hagedissen ter wereld; ze kunnen ruim 3 meter lang worden en 150 kilo zwaar. Het zijn koudbloedige reptielen, giftig en vraatzuchtig, en het zijn carnivoren die zich voeden met op de eilanden levende herten, wilde zwijnen, wilde geiten, waterbuffels, slangen, hagedissen, apen en loopvogels. Het zijn ook kannibalen die er niet voor terugschrikken hun eigen kroost op te peuzelen; dat moet dan ook gedurende de eerste levensjaren in bomen zien te overleven. Eenmaal volwassen hebben ze geen natuurlijke vijanden.

Volg de draak
Op Komodo geldt het parool: volg de gids. Anders loop je de kans dat jou hetzelfde overkomt als die legendarische Zwitser, baron Rudolf von Reding Biberegg, die in 1974 zijn groep in de steek liet, verdwaalde en van wie nooit meer iets werd teruggevonden behalve zijn pijp. Of zijn camera, want het verhaal doet in veel versies de ronde. In mijn geval had het parool ook kunnen luiden: volg de draak, want we zijn nog geen kwartier op het eiland onderweg of uit de lage begroeiing rechts van ons duikt een varaan op, de eerste die we te zien krijgen. Zij is ongeveer twee meter lang (volgens de parkwachter is het een vrouwtje), groter dan ik me had voorgesteld, maar erg agressief lijkt ze niet.

Na ons even een beetje suf te hebben aangestaard vervolgt ze haar weg met ons toeristen in haar kielzog. Als een van de twee parkwachters die ons begeleiden haar met een lange, gevorkte stok tot wat meer spoed aanmaant, kromt zich onmiddellijk de lange staart, het gevreesde wapen van de varaan, maar daar blijft het bij. Na een paar honderd meter verdwijnt het dier links in de bosjes. De parkwachter vertelt dat hun gezichtsvermogen beperkt is, maar hun reukzin scherp en dat ze, indien nodig, over een korte afstand een snelheid van 20 kilometer kunnen halen.

Omheinde ruimte
De ontdekking van deze reuzen heeft de wereld aan twee Nederlanders te danken: de legerofficier Van Steyn van Hensbroek die ze in 1911 voor het eerst te zien kreeg, en de curator van het zoölogisch museum in Bogor, Pieter Ouwens, die ze een jaar later beschreef en van een wetenschappelijke naam voorzag.

Komodo-varanen hebben dus iets met Nederland, maar dat heeft mijn sympathie voor de monsters niet vergroot. Want monsters zijn het, met hun lange, moddergrijze lijf, machtige staart, gemeen uitziende klauwen, brede, platte kop, geschubde huid en gevorkte tong die onophoudelijk in en uit de bek schiet. Als we bijna aan het eind zijn gekomen van het ca. 2 kilometer lange pad, dat vanaf het strand bij Loh Liang (waar het kantoor van de natuurbeschermingsorganisatie PHKA en van de parkwachters staat) een door heuvels omsloten dalletje in loopt, wordt haltgehouden. De parkwachters waarschuwen dat het nu zaak is dicht bij elkaar te blijven, want we zullen waarschijnlijk tussen de varanen door de omheinde ruimte moeten zien te bereiken vanwaaruit de dieren geobserveerd kunnen worden. En inderdaad, in de open ruimte rondom deze enclosure liggen een stuk of wat varanen in het roodbruine zand. Maar ze reageren nauwelijks op onze aanwezigheid, en dat lijkt me logisch, want met hun dikke, ronde buik zien ze er beslist niet hongerig uit. Gek idee trouwens: in deze “dierentuin” zit de mens achter hekken en lopen de dieren vrij rond.

Geit als prooi
We bereiken veilig de omheinde kijkruimte en kunnen ons nu uitgebreid uitleven met foto- en filmcamera. Aan één kant bevindt zich een diepe kuil. Voorheen, toen de dieren nog regelmatig gevoerd werden, gebeurde dat hier. De parkwachters lieten dan een geit vlak boven hun kop zakken waarop de monsters de prooi uit elkaar scheurden en letterlijk met huid en haar naar binnen werkten, wat een bloederig schouwspel moet zijn geweest. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer; om de dieren niet te lui te maken is besloten dat ze zelf hun kostje bij elkaar moeten scharrelen.

Kunnen varanen zwemmen?
In het dal is het snikheet geworden en als iedereen is uitgefotografeerd besluiten we terug te gaan naar de kust. Onderweg komen we nog een paar keer een eenzame reuzenhagedis tegen. We vangen zelfs nog een glimp op van twee exemplaren die het met elkaar aan de stok hebben, waarschijnlijk twee mannetjes, die in de paartijd, juli/augustus, erg agressief kunnen zijn. Op het strand van Pantai Merah met zijn roze koraalzand, vraag ik of de varanen misschien ook kunnen zwemmen. Nou en of. Er is zelfs een geval bekend van een varaan die de oversteek van Flores naar Komodo heeft gemaakt. Lichte paniek, vooral bij degenen die op het punt staan zich te water te begeven, maar onze begeleiders verzekeren ons dat er geen vuiltje aan de lucht is; tenslotte is het ook hun taak dat we veilig kunnen zonnen, zwemmen, snorkelen en duiken. En voor dat laatste is Komodo een waar paradijs met een onderwaterwereld zo kleurig en exotisch en zo onbedorven als de wereldzeeën nog maar nauwelijks te bieden hebben.

Oerlandschap
Later op de dag brengen we nog een bezoek aan Kampung Komodo, het enige dorp, waar iedereen van de visvangst leeft (en dat ruik je), en vervolgens aan een kolonie reuzenvleermuizen die zich in de mangroves in de buurt hebben genesteld.

Maar mijn mooiste herinnering aan Komodo stamt van laat in de middag als we wegvaren van het eiland. De zon staat al tamelijk laag en in het warme licht lijken de met gras bedekte berghellingen van het eiland als overtrokken met een laag fluweel waarboven hier en daar een eenzame lontarpalm uitsteekt. We varen door een breed, kanaalachtig stuk water met aan beide kanten ruw getande bergen. Het wateroppervlak is zilverkleurig met veel stroming en draaikolken. Een enkele vissersboot spoedt zich naar huis, de contouren van de eilanden die we passeren vervagen tot donkere, in nevels gehulde gevaartes. Terwijl aan één kant de zon verdwijnt, werpt aan de andere kant een bijna volle maan een brede baan zilver over de golven. Het is alsof we voortglijden door een oerlandschap dat nooit eerder door mensen is beroerd.

Hoe kom je er?
Het eiland Komodo is op verscheidene manieren bereikbaar. Touroperators op Bali, Lombok, Sumbawa en Flores organiseren meerdaagse boottochten naar het eiland. Vanaf diverse Indonesische luchthavens kan gevlogen worden naar Bima op Soembawa of Labuan Bajo op Flores vanwaar Loh Liang op Komodo en Loh Buaya op Rinca per (charter)boot te bereiken zijn. Er is ook een ferryservice tussen Bali (Benoa) en Bima/Labuan Bajo. Op Komodo kan worden overnacht in een basic accommodatie. De beste tijd voor een bezoek aan Komodo is april-oktober. Entreeprijs: ca. € 12,– p.p.

Bron: Exclusievereizen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: